Teknoloji

Alfabeyi kullanan en eski tam cümle, bir bit tarağının üzerinde ortaya çıktı

İsrail, Tel Lachish’te bulunan 3.700 yıllık fildişinden yapılmış bir tarak, modern alfabelerin atası kullanılarak yazılmış en eski tam cümle üzere görünen kimi işaretleri içeriyor. Yeni bir araştırmaya nazaran cümleyi oluşturan harfler, alfabenin nasıl evrimleştiğine ve antik çağın seçkinlerinin telaşlarına dair pek çok bilgiyi ortaya çıkarıyor.

Günümüzde alfabe olarak algıladığımız ve vakitle daha soyut hale gelen sözlerin fotoğraflı temsilleriyle başlayan sistemi birinci defa kullananlar, genel kanının tersine eski Mısırlılar yahut Mezopotamyalılar değildi. Çağdaş Avrupa ve Arap yazılarında kullanılan harflerin kökenlerini sağladığı düşünülen, aslında Kenan lisanları ve Kenan alfabesiydi. Tarak üzerindeki cümle de bu alfabeyle yazılmış.

Tel Lachish tarağındaki yazının inceliği, o vakitler Kenan lisanında okuryazarlığın evvelden iddia edilenden daha yaygın olabileceğini gösteriyor.

Taraktaki 17 sembolünün formları, araştırmacıların, antik kentin çok daha genç bir katmanında bulunmasına karşın, yaşının 3.700 olduğunu varsayım etmelerine sebep oldu. Araştırmacıların sözler için yaptıkları çeviriye nazaran üzerinde yazan şey şuydu: “Bu diş, saç ve sakal bitlerini kökünden söküp atsın.” Bu çevirinin hakikat olduğunu varsayarsak, açıkça, o vakitler sözler, harfleri çok daha verimli bir halde kullanılıyordu. Yazıların kil, kemik yahut fil dişi üzerinde ihtimamla çizilmeleri gerektiği düşünülürse bunun sebebini varsayım edebiliriz.

Ayrıca bu tarak, bölgede keşfedilen ve bir objenin sahibine atıfta bulunmak yerine, hedefine ait birinci yazıt olarak öne çıkıyor.

Kudüs İbrani Üniversitesi’nden Profesör Yosef Garfinkel yaptığı açıklamada, “Bu, İsrail’de Kenan lisanında bulunan birinci cümledir” dedi ve ekledi: “Suriye’de Ugarit’te Kenanlılar var fakat onlar bugüne kadar kullanılan alfabeyle değil, farklı bir alfabeyle yazıyorlar.

Posta pulu büyüklüğündeki tarak hasar görmüş ve dişlerinin birçoklarını kaybetmiş durumda. Lakin bir tarafta altı kalın, öteki tarafında 14 daha ince çıkıntı bulunuyor. Daha büyük dişlerin saç ve sakaldaki düğümleri çözmek için kullanıldığı, daha küçük dişlerin ise bitleri ve yumurtaları temizleyebildiği düşünülüyor.

Daha yazı fark edilmeden evvel, tarak bize o devirde Orta Doğu’daki yaşam hakkında zaten bilgiler veriyordu. Fildişinden yapılan her şey, Afrika’dan ithal edilmesi gereken lüks bir eşya olurdu. Bitlerin en az 10.000 yıldır insanlığın başına bela olduğu biliniyor ve tarak, onların zenginler için bile bir sorun olduğunu kanıtlıyordu.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

-
Başa dön tuşu